Tarihçe

Isparta Merkez ilçe olarak eski ve tarihi bir kenttir. Kentin en az 4 bin hatta 5-6 bin yillik bir tarihi oldugu tahmin edilmektedir. Burada Hititlerin, Frigyalilarin, Lidyalilarin, Iranlilarin, Makedonyalilarin (Yunanlilarin), Romalilarin (Bizans), Araplarin, Haçlilarin, Selçuklularin, Hamitogullarinin, Osmanlilarin zaman akisi içinde hükümran olduklari bilinmektedir. Miladin baslangicinda (Baris) adini tasiyan bu günkü Isparta’nin da içinde bulundugu PISIDIA Bölgesi uzun süre Romalilarin da egemenligi altinda bulunmustur. Romalilar döneminde Hiristiyanligin dini merkezi Isparta’dir. Bulgulara göre Romalilar Isparta’da 12 çesit para çikarmistir. Isparta 1204 yilinda Selçuklu Hükümdari 3. Kiliç Arslan tarafindan Bizans egemenliginden alinmis 8 asra yakin bir zamandir Türklerin topragi olmustur. Anadolu Beylikleri döneminde Isparta 1300 yilinda Hamitogullari Beyliginin merkezi olmus, 1390 yilinda da Osmanli Devletinin Sancagi olmustur. Isparta Cumhuriyetin ilani ile birlikte 1923 yilinda vilayet olmustur. Isparta Adinin Kaynagi; Isparta adinin Hititçe ya da Lidya dilinden gelme “Baride” kelimesinden kaynaklandigi tahmin edilmektedir. Bu kelimenin basina Anadolu’ya gelen Yunan göçmenlerinin “Eis” takisini ekleyerek “Isbarida” dedikleri sonradan Türkler tarafindan “Isparta” seklinde kullanildigi görüsüne bilim adamlari katilmaktadir.

Tarihi ve Kültürel Degerler;

Baris Antik Kenti; Merkez ilçede, simdiki Karaagaç Mahallesinin bulundugu yerde Baris Antik kentinin bulundugu söylenmektedir. Bu yörede yapilan bazi temel kazilarinda çikan eserler arasinda M.Ö. 3.yy a ait sikkeler bulunmaktadir. Barisin Helenistik çagdan itibaren Roma Dönemi sonuna kadar sikke basan bir kent oldugu bilinmektedir. Antik kentin Gölcük Gölünün tasmasi sonucu toprak altinda kaldigi sanilmaktadir. Minassos Antik Kenti; Kent hakkinda kesin bir bilgi yoktur. Ancak Minasin denilen Minas Çayi civarinda oldugu sanilmaktadir. Içme suyu ile ünlü Minassos tan Bayatta bulunan Sidera Antik Kentine su götürüldügü su kanali kalintilarindan anlasilmaktadir. Minasin mevkiinde kentin duvar kalintilari, Roma dönemine tarihlendirilen seramik parçalari vardir. Sikkelerde Minassos ve Adrana yazilarina rastlanmistir. Kapikaya Antik Kenti; Merkez Güneyce Köyünde Kapi Kaya mevkiinde kalintilar üzerinde kesin bir yazit olmamakla birlikte sehrin Hellenistik dönemden kaldigi kesindir. Sehirden bazi duvar kalintilari ile mimari bloklar görülmektedir. Aliköy Höyük; Isparta’nin 8 Km batisinda Harimarkasi mevkiindedir. 150x100 m. Boyutlarinda 7 m. Yüksekligindedir. Höyükte ilk tunç çagi ve kalkolitik çag yerlesmesi vardir. Kanli Höyük; Isparta’nin 7 Km. dogusunda Isparta-Egirdir asfaltinin 25 m. güneyindedir. 15x25m. Boyutlarinda, yüksekligi 2m. Kadardir. Erken ve geç Kalkolitik ile ilk tunç çagi yerlesmesi mevcuttur.

Kutlubey Camii (Ulu Camii); Kutlubey Camii, I. Murat zamaninda Hamid iline tayin olan Kutlubey tarafindan yaptirilmistir. Bir çok kez tamir ve eklemelerle orijinalligi oldukça kaybolmustur. Vakfiyesindeki kayitlara göre M.S. 1488(H.884) tarihinde yaptirilmis oldugu anlasilmaktadir.

Firdevs Pasa Camii (Mimar Sinan Camii); Isparta Valisi Firdevs Bey tarafindan 1561 yilinda Mimar Sinan stilinde insa ettirilmistir. 5 kubbeli son cemaat mahalli genis merkezi kubbesi dikkati çeker. Sütun basliklariyla kemer ve kubbelerinde devrinin mimari özelliklerini görmek mümkündür.

Hizirbey Camii; Keçeci Mahallesinde bulunan camii Isparta’da hüküm süren Hamidogullarindan Dündar Beyin kardesi Hizirbey tarafindan 1312 yilinda yaptirilmistir.

Iplik Camii (Haci Abdi Camii). Halk arasinda Iplikçi Camii diye anilan bu yapi 1554 yilinda Ispartali zenginlerden Haci Abdi Aga tarafindan yaptirilmistir. Sadrazam Halil Hamit Pasa tarafindan 1781 yilinda genisletilmistir.

Kavakli Camii; 1782 yilinda Abdi Pasanin yardimi ile o zamanki Isparta Valisi tarafindan yaptirilmistir. Bu cami içindeki bitkisel dekorlu Kütahya çinileri ile dikkati çeker.

Pir efendi Sultan (Piri Mehmet Halife) Türbesi; Isparta’nin Namazgah yöresinde, simdiki Hali Sarayi-Sümerbank karsisindaki yerde bulunan türbe yerinden kaldirilip eski mezarliga nakledilmis özel türbe yaptirilarak gömülmüstür. Hakkinda pek çok rivayet bulunan Pirefendi Sultan 1554 senesinde vefat etmistir.

Halife Sultan Türbesi; Sehrin disinda türbesi olan Halife Sultan Feraiz Sarihi (Miras Paylari açiklayicisi) olarak ün yapmistir. Seydi Halifedir Kerametler gösterdigi söylenmektedir. Seyh Alaaddin Efendi Türbesi (Aldan Efendi-Aldan Dede); Isparta’nin Gülcü mahallesinde “Binti Emir Kabristani” içinde bulunur. Erdebili tarikatindan Seydi Halifenin halefidir. Gökveli Sultan Türbesi (Seyh Recep); Harabizade veya Çukurcuzade Medrese diye anilan, Abdi Pasa (Kavakli) Camii bitisigindeki Medrese içinde gömülü olan Gökveli Sultan veya Seyh Sultan veya Seyh Recep Efendi, Islâmligin Anadolu’ya yayilmaya basladigi siralarda Horasandan gelmistir. Bir çok kerametleri oldugu söylenir.

Hace-i Sultan (Abdülkadir Geylani); Isparta’nin Hisarefendi Mahallesinde, delikli tas yaninda “Uyaoglu Tekkesi” adi ile anilan yerdir.

Sitma Dedesi Türbesi; Pirimehmet Halifenin Darüsifasi civarinda sokak içinde bulunmaktadir.

Hizir abdal Sultan Türbesi; Tekke Mahallesinde ve kendi adiyla anilan yerde gömülüdür. Yilankiran Çesmesi; Il Merkezindeki tek Selçuklu eseri olup Isa oglu Muhammet isminde bir hayirsever tarafindan 1135 yilinda yaptirilmistir. Arapça ve Farsça kitabesi Isparta Müzesinde sergilenmektedir

.

Karbuz Çesmesi; Halil Hamit Pasa tarafindan 1768 yilinda yaptirilmistir. Mimar Sinan Camisi kapisindaki yerinden bugünkü yerine nakledilmistir.

Keçeci Hamami; Isparta’da hüküm süren Hamitogullarindan Dündar Beyin kardesi Hizir Bey tarafindan Keçeci Mahallesinde 1284 yilinda yaptirilmistir.

Yeni Hamam; Iplik Camiinin sol tarafindadir. 1691 tarihinde Yeniçeri Agalarindan Savli Dalboyunoglu Ahmet tarafindan yaptirilmistir.

Isparta Müzesi: Müze 8 Mart 1985 tarihinde hizmete açilmis olup etnografik agir basan bir müzedir. Müzede 4 teshir salonu vardir. 1.salonda yörenin arkeolojik eserleri ve sikkeler, 2.salonda etnografik malzemeler, 3.salonda Yörük malzemeleri, 4.salonda halilar bulunmaktadir.

Halil Hamit Pasa Il Halk Kütüphanesi; Sadrazam Halil Hamit Pasa tarafindan 1783 yilinda Haci Abdi Camisine ilave olarak kurulmustur. Yeni binasina 1969 yilinda tasinmistir. 3 okuma salonu 1 kitap deposu vardir, ayrica 1 de gezici kütüphaneye sahiptir. 1996 yili sonu itibariyle 41554 adet kitap kolleksiyonu mevcuttur.

Eski Isparta Evleri(Damgaci Sokak); Merkez ilçede sivil mimarlik örnegi olarak 58 tescilli konut vardir. Bunlar 19.yy.mimari tarzinda yapilmis iki katli kargir yapilardir. Bu binalarda, ortada bir salon yanlarda odalar bulunmaktadir. Tavanlar ahsaptir. Duvarlar bagdadi tarzda yapilmis, çatilar ahsap ve alaturka kiremitle kaplidir.

Firdevs Bey Bedesteni; Firdevs Bey Camiine gelir saglamak için Mutasarrif Vali Firdevs Bey tarafindan 1561 yilinda yaptirilmistir. Bedestenin kuzey-güney dogrultusunda iki kapisi vardir. Bedesten bugün kapali çarsi olarak kullanilmaktadir.

Dogal Degerler

Gölcük Gölü(Tabiat Parki); Merkez ilçenin güneybatisindaki Hisarptepe de yer alan ve çevresi yeni yetistirilmis agaçlarla kapli bir krater gölü olan Gölcük ile 12 Km. uzakliktadir. Asfalt bir yolla ulasim olanagi bulunur. Gölün etrafi 150-300 m.yi bulan volkanik küllü tepelerle çevrilidir. Daireyi andiran gölün çapi 1500m. Derinliginde yer yer 32 metreyi bulur. Göl kiyisinda piknik için tüm altyapi tesisleri mevcuttur. Bir de gazino binasi bulunmaktadir.

Ayazmana Mesireligi; Ayazmana mesire yeri Merkez ilçenin 2 Km. güneydogusunda olup ilçeye asfalt bir yolla baglidir. Soguk sulari ile ünlü olan dinlenme yeri kestane agaçlariyla kaplidir. Piknik için tüm altyapi düzenlemeleri yapilmistir.

Milas Mesireligi; Merkez ilçeye 10 Km.lik bir asfalt yolla bagli olan mesirelik soguk sulari ve dogal güzellikleri ile ünlüdür. Mesire yerinde tüm altyapilar, bir de havuz bulunmaktadir.

Kirazlidere Mesireligi;, Hisartepe yamaçlarinda, Isparta’yi kusbakisi gören, etrafi bag ve bahçelerle kapli ve birde gazinosu bulunan bir dinlenme yeridir. Özellikle yaz aylarinda seyir ve serinlik bakimindan oldukça rahatlatici bir konuma sahiptir.

Davras Dagi Kis Sporlari Turizm Merkezi; 17.02.1995 tarihinde Bakanlar Kurulu Karariyla Turizm Merkezi ilan edilen bu yerin yol, su, elektrik gibi altyapi çalismalari tamamlanmis, bir de mülkiyeti il özel idaresine ait Kayakevi yapilmistir. Mekanik tesislerinde 1997 yillinda tamamlanmasi beklenen turizm merkezinin kayak sporunun her türlüsünü yapmaya olanak saglayan fiziki yapisiyla büyük bir kayak merkezi olmaya adaydir